Wim de Wagt

Architectuurhistoricus, schrijver, journalist

Vierhonderd meter namen

Het nationaal Holocaust Namenmonument in Amsterdam



Mémorial de la Shoah, Parijs


Het Nederlands Auschwitz Comité heeft enkele jaren geleden het initiatief genomen om een namenmonument op te richten voor alle tijdens de Tweede Wereldoorlog door toedoen van de nazi’s omgekomen Joden en Sinti en Roma, respectievelijk ongeveer 102.000 en 220. Dat monument komt in Amsterdam, in het hart van het Joodse Culturele Kwartier, waar ooit een groot deel van de Joodse bevolking woonde en nu verschillende culturele Joodse instellingen gevestigd zijn. Deze in de concentratie- en vernietigingskampen omgekomen mensen hebben nooit een graf gekregen, hun sporen zijn uitgewist, en door de vereeuwiging van hun individuele namen wordt hun nagedachtenis alsnog gewaarborgd. Tegelijk moet er een educatieve en waarschuwende werking van het namenmonument uitgaan. De financiering van het op ongeveer 6 miljoen begrote monument verloopt via donaties (mensen kunnen stenen met namen kopen) en fundraising.

Om alle namen te kunnen bevatten en tot op ooghoogte leesbaar te maken, zal het monument een lengte van ongeveer vierhonderd meter krijgen.

Na een lange aanloop wees de gemeente Amsterdam in 2014 het Wertheimpark aan als locatie, waar het Nederlands Auschwitz Comité al eerder het Spiegelmonument (‘Nooit meer Auschwitz’) van Jan Wolkers had laten plaatsen. De Pools-Amerikaanse architect Daniel Libeskind – bekend van onder meer het Joods Museum in Berlijn en het masterplan voor de herbouw van Ground Zero in New York - maakte voor het Nederlands Auschwitz Comité een ontwerp van het monument.

Vanwege protesten van voornamelijk buurtbewoners, bijgestaan door de weduwe van Wolkers, Karina, zagen de gemeente en het Nederlands Auschwitzcomité uiteindelijk af van het Wetheimpark. Daarop wees de gemeente in het voorjaar van 2016 een nieuwe locatie aan: de Weesperstraat. In december van dat jaar presenteerde het Nederlands Auschwitz Comité een nieuw ontwerp van Libeskind en begin 2017 verklaarde het kabinet zich bereid enkele miljoenen bij te dragen aan de verwezenlijking. Het namenmonument zal naar verwachting in de zomer van 2018 een feit zijn.

Dit boek beschrijft de totstandkoming van het namenmonument, de roerige voorgeschiedenis, de motieven en ideeën van het Nederlands Auschwitzcomité en de rol die het kan spelen in de verwerking en duiding in Nederland van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Ook zijn er enkele persoonlijke verhalen opgenomen van nabestaanden en overlevenden.


Vierhonderd meter namen verschijnt bij Boom Uitgevers in Amsterdam tegelijkertijd met de onthulling van het namenmonument, naar verwachting in de zomer van 2019.

Het schrijven van het boek wordt financieel ondersteund door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Zie ook: https://www.holocaustnamenmonument.nl/nl/home/