Wim de Wagt

Kunsthistoricus, schrijver

De barones en de vluchteling

Historische roman




Rond het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, op 1 september 1939, overdenkt een Nederlandse vrouw, Melline barones van Asbeck, in een pension in de oude binnenstad van Genève haar toekomst, de politieke toestand in Europa en de ethiek van het leven. Sinds ongeveer een jaar woont ze daar, na eerder al veel tijd in Genève doorbracht te hebben bij de Volkenbond als journalist en pleitbezorger van ontwapening en een verenigd Europa. Ze studeerde er rond 1920 sociologie en overweegt nu te promoveren aan de universiteit van Genève bij professor Jean Piaget. Dat zou dan de tweede keer zijn dat zij een doctorstitel behaalt, want ongeveer tien jaar eerder promoveerde zij aan de Sorbonne in Parijs op het leven en werk van de middeleeuwse mysticus Jan van Ruusbroec.

Melline van Asbeck was de jongste dochter van de Nederlandse diplomaat Dirk baron van Asbeck (1854-1930). Geboren in 1886 in Arnhem bracht ze een groot deel van haar jeugd door in Parijs, waar haar vader gestationeerd was namens de Nederlandse regering. Met haar reizen door Europa, haar artikelen, lezingen en boeken over culturele, literaire, filosofische, politieke en maatschappelijke thema’s en haar inzet voor de internationale vredesbeweging, gaf ze gestalte aan een eigenzinnig intellectueel-kosmopolitisch leven, dat volledig vergeten is.

In Geneve leidt ze een teruggetrokken leven. Vanwege de benauwende politieke toestand en de snel toenemende spanningen in Europa heeft ze haar werk als reizende reporter moeten neerleggen.  Ze spelt de kranten die dagelijks melding maken van het escalerende conflict tussen Duitsland en Polen rond de vrije stad Danzig. Mobilisaties zijn in heel Europa in volle gang. Engeland en Frankrijk onderhandelen koortsachtig met Hitler-Duitsland. In Genève wordt een cavalerieregiment gelegerd. Er wordt een algehele verduistering afgekondigd.

Dan raakt zij betrokken bij het lot van een andere Nederlandse pensiongast, de Joodse vluchteling Henri Kannegieter.


De barones en de vluchteling verschijnt naar verwachting maart 2019 bij Uitgeverij Boom, Amsterdam.

Het schrijven van het boek wordt financieel ondersteund door het Nederlands Letterenfonds.


'De Ideale Mensheid is een staat van harmonie, dat wil zeggen niet een geheel van onderling identieke delen, maar een die het gevolg is van de uiterst delicate samenwerking van volkomen verschillende elementen door de kracht van de liefde, die van nature verschillen toelaat, verschillen wil, verschilen met elkaar in overeenstemming brengt.'

Mellina van Asbeck, 1915


'Europa kan niet veranderen in een ‘organisatie’, dat staat de rijke psychologische en historische verscheidenheid van Europa niet toe. Europa was nooit één organisme; zij is altijd geest geweest, een intellectueel samenwerkingsverband. Zij is geboren uit haar denkers, wetgevers, geleerden, kunstenaars, filosofen; zij is geboren uit haar intellect, in een toestand van perfecte politieke decentralisatie. Zij kent maar één vaderland: dat van de geest, ontstaan in de eeuw van het humanisme. Europa heeft de mens zijn vrijheid leren ontdekken: religieus, intellectueel, politiek, sociaal.'

Mellina van Asbeck, 1932